Μια ακόμη όμορφη συνέντευξη στα πλαίσια των σεμιναρίων του Ιανού, μου παραχώρησε ο εικονογράφος Σβετλίν Βασίλεβ, ο οποίος δίνει τη δική του ενδιαφέρουσα οπτική, απαντώντας στις ερωτήσεις μου με προθυμία. Η εικονογράφηση παιδικών βιβλίων, η εικαστική γενικότερα και τα σεμινάρια που προσεχώς θα λάβουν χώρα, είναι μερικά από τα θέματα που αναπτύξαμε και ελπίζω να ικανοποιήσουν το αναγνωστικό κοινό.
Κε Βασίλεβ, ασχολείστε με την εικονογράφηση παιδικών βιβλίων. Πόσο δύσκολο είναι να αποδώσετε με εικόνες, ένα βιβλίο και τα συναισθήματα που κρύβει;
Πρέπει να ομολογήσω, πως εικονογραφώ βιβλία παραπάνω από τριάντα χρόνια ως τώρα και ποτέ δεν ένιωθα πως είναι κάτι ιδιαίτερα δύσκολο. Πιθανώς, επειδή το απολαμβάνω και φαντάζομαι πως η αγάπη προς την τέχνη αυτή βοηθά επίσης.
Ουσιαστικά η εικονογράφηση ξεκινά όταν η φαντασία μου αρχίσει να δημιουργεί εικόνες, ενώ διαβάζω. Αφήνω τις αισθήσεις μου ελεύθερες ψάχνοντας σημεία επαφής ή τριβής με το κείμενο, για μικρά σποράκια έμπνευσης. Όσα περισσότερα ανακαλύπτω τόσο πολλαπλασιάζονται οι επιλογές ως προς το ποια πλευρά του κειμένου να αναδείξω. Τυχαίνει καμιά φορά οι ιδέες να είναι τόσες που εύχομαι να κάνω μερικές εκδοχές του βιβλίου, πράγμα μάλλον αδύνατο, έτσι επιλέγω μία αγαπημένη. Το υπόλοιπο είναι τόσο εύκολο όσο να σχεδιάζετε αυτά που φαντάζεστε.
Ποια στάδια ακολουθείτε για να καταλήξετε να επιλέξετε τα χρώματα και τις παραστάσεις που θα πλαισιώσουν τα κείμενα;
Τα βήματα που ακολουθώ είναι κάθε φορά ίδια και ξεκινάνε με το διάβασμα. Πρώτα σαν αναγνώστης, επειδή κι εγώ ενδιαφέρομαι να μάθω που πηγαίνει αυτό το κοριτσάκι με το κόκκινο σκούφο και γιατί μιλάει με αγνώστους ενώ η μαμά του είπε να μην το κάνει κλπ. κλπ. Οι επόμενες μερικές φορές ως εικονογράφος, προσπαθώντας να αποκτήσω «επαφή» με το κείμενο. Το αφήνω να εισχωρήσει μέσα μου, να αποκαλύπτει τις κρυμμένες πτυχές του και να αρχίσει να αλληλοεπιδρά με την φαντασία μου. Αργότερα, αυτές οι πρώτες «σπίθες» εικονογράφησης έρχονται να πάρουν μορφή με τα πρώτα προσχέδια χαρακτήρων και σκηνών. Κάπου εκεί γεννιέται η σύλληψη ιδέας, πώς θέλω να εικονογραφήσω το συγκεκριμένο κείμενο.
Κάτι χαρακτηριστικό για την εικονογράφηση είναι η ανάγκη να προσαρμοστεί το επίπεδο «εικαστικής γλώσσας» σε αυτό, το οποίο το αναγνωστικό κοινό είναι έτοιμο να δεχτεί. Όπως στους μικρούς μας φίλους μιλάμε με λέξεις τις οποίες μπορούν να καταλάβουν, έτσι όταν εικονογραφώ για αυτούς, χρησιμοποιώ πιο απλές φόρμες, χρώματα και εκφράσεις. Ακολουθεί η σελιδοποίηση όπου γίνεται ή μοιρασιά κείμενου και εικόνες πάνω στις σελίδες του βιβλίου. Σε αυτό το σημείο γίνεται οι επιλογή των «σκηνών» τις οποίες θα εικονογραφηθούν. Το στάδιο αυτό είναι αρκετά σημαντικό επειδή προσδιορίζει την τελική μορφή του βιβλίου. Στο τέλος έρχεται η πρακτική δουλειά με τα πινέλα. Όσο για την επιλογή των χρωμάτων, συνήθως επιλέγω μια γενική γραμμή, η οποία να διαπερνά όλο το βιβλίο, αλλά σε κάθε εικόνα αυτή αναμιγνύεται με την έμπνευση της στιγμής.
Αλλάζετε στιλ ή ύφος, ανάλογα το βιβλίο που σας ζητείται να εικονογραφήσετε;
Η προσέγγιση κάθε κειμένου είναι διαφορετική, και οφείλει να είναι. Η επιλογή αισθητικής και εικαστικής γλώσσας προς ένα ρομαντικό και τρυφερό παραμύθι, δεν θα μπορούσε να είναι ίδια με αυτή μιας δραματικής ή θλιβερής ιστορίας. Προσπαθώ ωστόσο, ακόμη και κείμενα με σχετικά παρόμοιο ύφος να τα απεικονίζω έστω μια ιδέα αλλιώτικα. Ευτυχώς, η εικαστική τέχνη παρέχει σχεδόν ατελείωτες δυνατότητες έκφρασης, ώστε αν υπάρχει θέληση και όρεξη για δουλειά να μπορείς να το πετύχεις. Εδώ θα έπρεπε να αναφέρω, πως μερικές βασικές αρχές μου ως εικαστικός, διαπερνούν το οτιδήποτε κάνω, αφήνοντας έτσι το «αποτύπωμα» μου πάνω στα έργα αυτά. Σε τελική ανάλυση, μάλλον κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει από το εαυτό του.
Θεωρώ ότι η εικόνα αποτελεί μεγαλύτερο δέλεαρ για τους μικρούς μας φίλους, από τα κείμενα ενός βιβλίου. Ποια η άποψή σας;
Ο πιο εύκολος τρόπος να λάβετε απάντηση σε αυτό το ερώτημα, είναι να προσφέρετε σε παιδί να επιλέξει. Όσο μικρότερο σε ηλικία είναι αυτό, τόσο πιο άμεσα θα απλώσει χέρια προς τις εικόνες. Και ποιος θα το κατηγορούσε; συνήθως είναι φανταστικές! Ωστόσο, δεν βρισκόμαστε σε διαγωνισμό δημοτικότητας, κείμενο ενάντια εικόνας ή το αντίθετο. Το εικονογραφημένο βιβλίο είναι ένα σύνολο, μια οντότητα, που καλείται να προσφέρει απόλαυση σε περισσότερες από μία αισθήσεις. Όπως το κείμενο επιδρά και ερεθίζει την φυσική περιέργεια του αναγνώστη, έτσι και οι εικόνες βοηθούν στην απόκτηση αισθητικής αντίληψης και καλλιέργεια της φαντασίας του.
Μιλήστε μας για τα σεμινάρια εικονογράφησης του Ιανού. Σε ποιους απευθύνονται;
Το σεμινάριο είναι ανοιχτό προς όλους, όσοι θέλουν να μάθουν τι είναι εικονογράφηση και πως γίνεται. Οι αρχάριοι θα μπορέσουν να κοιτάξουν πίσω από την αυλαία και κατευθείαν στα παρασκήνια. Να μάθουν τι είναι η τέχνη αυτή, ποια στάδια περνά η δημιουργία της, ποιες ικανότητες και δεξιότητες πρέπει να κατέχει ένας εικονογράφος. Αυτή η πρώτη επαφή μπορεί να τους ωθήσει να μπουν σε αυτό το όμορφο και φανταστικό κόσμο και να ασχοληθούν μαζί του. Οι προχωρημένοι, μια που ήδη έχουν κάνει την επιλογή τους, θα έχουν την ευκαιρία να καλύψουν τυχόν κενά στην εκπαίδευσή τους ή να αποκτήσουν πιο βαθιά και λεπτομερή γνώση.
Θα μπορέσουν να μάθουν από την τριαντάχρονη εμπειρία μου ως επαγγελματίας εικονογράφος ή απλά να αλληλοεπιδρούμε σαν καλλιτέχνες-συνάδελφοι. Μια που ανάμεσα στα άτομα που έχουν ήδη παρακολουθήσει το σεμινάριο υπήρχαν και συντάκτες εκδοτικών, οι οποίοι απλά ήθελαν να μάθουν και αυτή την οπτική γωνία, φαντάζομαι πως οι λόγοι μπορεί να είναι και περισσότεροι.
Θα πρέπει οι συμμετέχοντες να έχουν γνώσεις στον εικαστικό τομέα για να παρακολουθήσουν τα σεμινάρια;
Οι γνώσεις πάνω στα εικαστικά δεν είναι απαραίτητες, ωστόσο βοηθούν. Οι ασκήσεις τις οποίες αναθέτω είναι εξ ολοκλήρου σχεδιαστικές κι αναμένεται να δυσκολέψουν όσους δεν έχουν την παιδεία. Σε τελική ανάλυση είναι μια τέχνη η οποία βασίζεται στο σχέδιο, οπότε αργά ή γρήγορα αυτό θα είναι αναγκαίο.
Τι προσδοκάτε να αποκομίσουν οι συμμετέχοντες με την παρακολούθηση των σεμιναρίων εικονογράφησης;
Περισσότερη αγάπη για την εικονογράφηση.
Ωστόσο, στόχος μου ως καθηγητής είναι να βοηθήσω κάθε ένας τους να αποκτήσει ολοκληρωμένη γνώση σχετική με το αντικείμενο. Να ανακαλύψει δυνατά σημεία, βάζοντας σωστές βάσεις στο τρόπο σκέψης. Να καλλιεργήσει δεξιότητες και ικανότητες απαραίτητες για ολοκλήρωση μιας άρτιας δουλειάς κι εάν το σεμινάριο είναι υπερβολικά σύντομο για αυτό, να έχει κάνει βήματα κατευθυνόμενος προς τον στόχο.
Από ποια στοιχεία θεωρείτε ότι πρέπει να απαρτίζεται ένας ενδιαφερόμενος για να ακολουθήσει την εικονογράφηση βιβλίων;
Πρώτα απ’ όλα να αγαπάει τα βιβλία, ακόμη περισσότερο τα εικονογραφημένα. Θέληση και υπομονή είναι σίγουρα απαραίτητες, όπως και καλό χέρι στο σχέδιο. Η αφοσίωση επίσης πάντα φέρνει καλά αποτελέσματα, αλλά πιο σημαντική θεωρώ την φαντασία.
Υπάρχει κάποιο βιβλίο στο οποίο δουλεύετε αυτό το διάστημα και ποια τα μελλοντικά σας σχέδια;
Πάντα υπάρχει κάτι στα σκαριά. Συνήθως, οι ιδέες που δεν υλοποιούνται είναι φορές περισσότερες από αυτές που τελικά βλέπουν το φως, αλλά δεν πτοούμαι και πάντα κάτι σκαλίζω. Όμως όλα αυτά ζούνε μόνο στο μικρόκοσμο μου και μέχρι να βρουν το δρόμο τους θα παραμείνουν κρυφά εκεί. Για τα σχέδιά μου δεν έχω να πω πολλά, σκοπεύω να ζωγραφίζω και εικονογραφώ όσο βρίσκω έμπνευση και ευχαρίστηση.
Ο Σβετλίν Βασίλεβ γεννήθηκε στο Ρούσε της Βουλγαρίας, στις όχθες του ποταμού Δούναβη. Σπούδασε στη Μέση Σχολή Καλών Τεχνών “Τσ. Λαβρένοφ” στο Πλόβντιβ (Φιλιππούπολη) και στη συνέχεια αποφοίτησε την Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών “Ν. Πάβλοβιτς” στη Σόφια, με ειδικότητα στη ζωγραφική. Από το 1992 εικονογραφεί παιδικά βιβλία, δραστηριότητα που τον ακολούθησε και μετά την εγκατάστασή του στην Ελλάδα.
Εικονογραφημένα παιδικά βιβλία με τη δική του υπογραφή σημείωσαν μεγάλη επιτυχία και γνώρισαν ιδιαίτερα θερμή υποδοχή τόσο εντός συνόρων, όπου τιμήθηκε με το Ειδικό Κρατικό Βραβείο Εικονογράφησης Παιδικού Βιβλίου (2004), όσο και εκτός : Γαλλία, ΗΠΑ, Κορέα, Ταϊβάν, στην Ισπανία ο δικός του “Δον Κιχώτης” ξεπέρασε τα 500.000 αντίτυπα! Ο Νίκος και ο λύκος, Ρωμαίος και Ιουλιέτα, Δον Κιχώτης, Μόμπυ Ντικ, Οι περιπέτειες του Βαρώνου Μυνχάουζεν, Η μετακόμιση, είναι μερικά μόνο από τα βιβλία που έχει εικονογραφήσει για τις Εκδόσεις Παπαδόπουλος. Έργα του έχουν παρουσιαστεί σε ατομικές αλλά και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Ζει στην Ελλάδα από το 1997 με την Άντα και τις μικρές Ερμίνα και Ίριδα.
Κατερίνα Σιδέρη,
